Department Department Department Department Department Department Department

PhD Defense (Υποστήριξη Διδακτορικής Διατριβής) - Ευτυχία Μαρτίνο

Ομιλητής: Ευτυχία Μαρτίνο
Ίδρυμα/Οργανισμός: Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών

Τίτλος: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΡΙΟΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΥΨΕΛΙΔΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Αίθουσα: Αίθουσα Σεμιναρίων 1, Κεντρικό Κτήριο, 1ος Όροφος
Ημερομηνία: 29.07.2019
Ώρα: 12:00 - 14:00

Περίληψη

Η αντικατάσταση των συμβατικών καυσίμων από εναλλακτικές μορφές ενέργειας είναι αναπόφευκτη, λόγω της συνεχούς εξάντληση των ορυκτών αποθεμάτων, αλλά και λόγω της εκπομπής επικινδύνων ρύπων κατά την καύση τους, που οδηγούν σε ανεξέλεγκτη κλιματική αλλαγή. Το υδρογόνο ως καύσιμο αποτελεί μια περίπτωση εναλλακτικού καυσίμου, καθώς αποτελεί το πιο απλό, ελαφρύ και «πανταχού παρόν» στοιχείο στο σύμπαν, ενώ από την καύση του προκύπτει μόνο νερό. Η οικονομία που θα βασίζει κάθε ενεργειακή απαίτηση της ανθρωπότητας στο καύσιμο υδρογόνο και θα προβλέπει την παραγωγή, διανομή και αποθήκευσή του, ονομάζεται «οικονομία υδρογόνου». Πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια τέτοια οικονομία θα διαδραματίζει ο αντιδραστήρας όπου θα πραγματοποιείται η καύση του υδρογόνου προς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και ονομάζεται κυψέλη καυσίμου.

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή παρουσιάζεται η μελέτη των κυψελών καυσίμου χαμηλής θερμοκρασίας που χρησιμοποιούν ως καύσιμο υδρογόνο και πιο συγκεκριμένα η τριοδική λειτουργία αυτών.

Αναλυτικότερα στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιδέα της «οικονομίας υδρογόνου», οι πηγές, οι μέθοδοι παραγωγής, αποθήκευσης και διανομής του.

Στο δεύτερο Κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζεται η τεχνολογία των κυψελών καυσίμου, η αρχή λειτουργίας τους καθώς και οι θερμοδυναμικές αρχές που τις διέπουν. Στην συνέχεια περιγράφονται εκτενώς τα χαρακτηριστικά των κυψελών καυσίμου πολυμερικής μεμβράνης, τα state-of-the-art υλικά που χρησιμοποιούνται καθώς επίσης δίδονται συνοπτικά κάποια στοιχεία που αφορούν τις εφαρμογές και τα έσοδα των συστοιχιών των κυψελών καυσίμου.

Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το φαινόμενο των πολλαπλών μονίμων καταστάσεων των κυψελών καυσίμου πρωτονιακής αγωγιμότητας με τη χρήση πολυμερικής μεμβράνης Nafion. Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στο εργαστήριο Χημικών Διεργασιών και Ηλεκτροχημείας του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών το 2004. Σύμφωνα με το φαινόμενο αυτό, κατά την τροφοδοσία της κυψέλης χαμηλής σύστασης σε υδρογόνο, σε μια καμπύλη τάσης-έντασης, I-U, σε μια τιμή ρεύματος αντιστοιχούν δύο τιμές δυναμικού. Αρχικά, παρουσιάζεται το θεωρητικό μοντέλο που έχει ήδη αναπτυχθεί και διέπει το φαινόμενο αυτό. Στη συνέχεια περιγράφεται αναλυτικά η πειραματική διάταξη που χρησιμοποιήθηκε για την πραγματοποίηση πειραμάτων υπό μεταβολή διαφόρων βασικών λειτουργικών παραμέτρων του συστήματος σε συνθήκες εμφάνισης πολλαπλών μονίμων καταστάσεων. Οι παράμετρες αυτές αφορούν τα ποσοστά ενυδάτωσης της πολυμερικής μεμβράνης Nafion, τη μεταβολή της θερμοκρασίας της κυψέλης, καθώς και την ύπαρξη δηλητηρίου του μονοξειδίου του άνθρακα στην τροφοδοσία της ανόδου. Τέλος έγινε μελέτη των επιμέρους υπερτάσεων της κυψέλης κατά το φαινόμενο αυτό χρησιμοποιώντας την τεχνική της διακοπής ρεύματος. Σε κάθε περίπτωση έγινε σύγκριση των αποτελεσμάτων με τις προβλέψεις από το θεωρητικό μοντέλο. Το τρίτο Κεφάλαιο κλείνει με τα συμπεράσματα καθώς και με κάποιες προτάσεις για μελλοντική εργασία.

Στο τέταρτο κεφάλαιο περιγράφεται αναλυτικά η τριοδική λειτουργία κυψελών καυσίμου, μια καινοτομία που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο ίδιο εργαστήριο αρχικά σε κυψέλες καυσίμου SOFC και στην πορεία σε PEM με σκοπό τη βελτιστοποίηση της απόδοσης αυτών των κυψελών όταν οι υπερτάσεις που δημιουργούνται λόγω δηλητηρίασης είναι ιδιαίτερα υψηλές. Κατά την τριοδική λειτουργία χρησιμοποιείται ένα τρίτο ηλεκτρόδιο ως βοηθητικό, και συνεπώς ένα επιπλέον δεύτερο βοηθητικό κύκλωμα το οποίο λειτουργεί με ηλεκτρολυτικό τρόπο. Αυτό επιτρέπει τη λειτουργία της κυψέλης σε δυναμικά όπου κατά τη συμβατική λειτουργία δεν είναι επιτρεπτά. Στο κεφάλαιο αυτό, γίνεται εκτενής ανάλυση του μηχανισμού που διέπει την τριοδική λειτουργία, καθώς παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της μαθηματικής μοντελοποίησης βασισμένης στους νόμους του Kirchhoff αλλά και στην αριθμητική επίλυση της εξίσωσης Nernst-Planck με τη μέθοδο των πεπερασμένων στοιχείων μέσα στον ηλεκτρολύτη. Παράλληλα, η μαθηματική μοντελοποίηση, υποδεικνύει τις παραμέτρους που πρέπει να ληφθούν υπόψιν για την βελτιστοποίηση του σχεδιασμού μια τριοδικής κυψέλης καυσίμου.

Στο πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο περιγράφεται αναλυτικά η πειραματική διάταξη και διαδικασία που ακολουθήθηκε κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων, καθώς και τα πειραματικά αποτελέσματα που ελήφθησαν. Τα πειράματα αυτά αφορούσαν στη δοκιμή της τριοδικής λειτουργίας σε εργαστηριακές κυψέλες καυσίμου και σκοπός τους ήταν η βελτιστοποίηση της απόδοσης της κυψέλης παρουσία και απουσία μονοξειδίου του άνθρακα στην τροφοδοσία της ανόδου. Για τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας της τριοδικής κυψέλης πραγματοποιήθηκε ο σχεδιασμός και η κατασκευή μιας κυψέλης καυσίμου από Teflon, βασισμένη στο μαθηματικό μοντέλο που αναπτύχθηκε. Διερευνήθηκε ο ρόλος της γεωμετρίας του ανοδικού και βοηθητικού ηλεκτροδίου, καθώς επίσης και ο ρόλος της σύστασης σε μονοξείδιο του άνθρακα, όπως επίσης και η επίδραση της θερμοκρασίας στην τριοδική λειτουργία της κυψέλης με χρήση πολυμερικής μεμβράνης Nafion. Επιπροσθέτως, έγινε η μελέτη της τριοδικής λειτουργίας με τη χρήση πολύμερικής μεμβράνης PBI και υδρογόνο ως καύσιμο και επιπλέον, έγιναν πειράματα τριοδικής λειτουργίας με χρήση μεθανόλης ως καύσιμο. Σε κάθε περίπτωση παρουσιάζεται η συμφωνία ανάμεσα στα αποτελέσματα που προέκυψαν από την μαθηματική μοντελοποίηση αλλά και στα πειράματα που πραγματοποιήθηκαν. Τέλος, παρατηρήθηκε πως η τριοδική λειτουργία ενισχύει τη συνολική απόδοση της κυψέλης σε βαθμό που κάθε φορά εξαρτάται από τις συνθήκες λειτουργίας της αλλά και από τις κατασκευαστικές της παραμέτρους.

Πληροφορίες για τον Ομιλητή

Ευτυχία Μαρτίνο

email:martino@chemeng.upatras.gr

Εκπαίδευση

PhD, Τμήμα Χημικών Μηχανικών    2016-2019

Πανεπιστήμιο Πατρών, Ελλάδα

 

MSc, Τμήμα Χημικών Μηχανικών    2015

Πανεπιστήμιο Πατρών (Τομέας: "Περιβάλλον και Ενέργεια")

 

Δίπλωμα Χημικής Μηχανικής           2013

Πανεπιστήμιο Πατρών

 

Δημοσιέυσεις

  1. C. G. Vayenas, D. Grigoriou, E. Martino (in press) Proton internal pressure distribution suggests a simple proton structure, Journal of the Mechanical Behavior of Materials, (2019)
  2. B. Hasa, E. Martino, J. Vakros, G. Trakakis, C. Galiotis and  A. Katsaounis  (in press), Effect of carbon support on the electrocatalytic properties of Pt-Ru catalysts, ChemElectroChem, (2019)
  3. E. Martino, G. Koilias, M. Athanasiou, A. Katsaounis, Y. Dimakopoulos, J. Tsamopoulos, C.G. Vayenas, Experimental investigation and mathematical modeling of triode PEM fuel cells, Electrochim. Acta. 248 (2017) 518–533.
  4. E. Martino, A. Gusev, A. Katsaounis, C.G. Vayenas, Steady State Multiplicities in Low Temperature PEM Fuel Cells, Mater. Today Proc. 5 (2018) 27397–27405.