Σεμινάριο Τμήματος ΧΜ 2026-Δρ. Έλενα Γκάντζου (Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας-Ινστιτούτο Επιστημών Χημικής Μηχανικής (ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ), Πάτρα, Ελλάδα)

Περίληψη

Η οδηγία  2010/63/EU για τα πειράματα σε ζώα στην Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη χρήση μεθόδων που δεν περιλαμβάνουν ζώα στην έρευνα, σύμφωνα με την αρχή των 3Rs – Μείωση, Βελτίωση, Αντικατάσταση των πειραμάτων σε ζώα. Η τεχνολογία Organ-on-Chip έχει αναγνωριστεί τόσο από την ΕΕ όσο και από τον FDA ως μια ριζική καινοτομία που θα σηματοδοτήσει το μέλλον της μηχανικής ιστών και της αναγεννητικής ιατρικής. Η τρισδιάστατη (3D) (βιο)εκτύπωση έχει προσφέρει νέες δυνατότητες σε αυτόν τον τομέα, ενισχύοντας τη δομική και λειτουργική πολυπλοκότητα αυτών των βιομιμητικών μοντέλων και προσφέροντας εξατομικευμένες λύσεις για την προσομοίωση της φυσιολογίας των οργάνων.  Η μικρορευστομηχανική είναι η θεμελιώδης τεχνολογία πίσω από το organ-on-chip και περιγράφει τις μεθόδους ανάπτυξης μικροκαναλιών ροής μέσα σε μια συσκευή chip λίγων εκατοστών για την αναπαραγωγή μιας φυσιολογικής λειτουργίας ή μιας εργαστηριακής ανάλυσης. Η μελέτη των βιοϋλικών έχει αποδειχθεί απαραίτητη για την ανάπτυξη αυτού του τομέα, καθώς παρέχει νέες ευκαιρίες για την δημιουργία ικριωμάτων που θα αποτελέσουν τη βάση των βιολογικών συστημάτων.  Ο συνδυασμός 3D (βιο)εκτύπωσης και μικρορευστομηχανικής έχει προσφέρει στους επιστήμονες εξαιρετικά εργαλεία για την επιτάχυνση και την εξατομίκευση της έρευνάς τους ή ακόμη και για την ανάπτυξη νέων μεθοδολογιών που δεν ήταν δυνατές με τις παραδοσιακές τεχνικές. Σε αυτή την παρουσίαση, θα εξερευνήσουμε τα υλικά και τις μεθόδους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις προηγμένες τεχνικές κατασκευής και θα επισημάνουμε τις εφαρμογές τους στη βιοτεχνολογία. Εστιάζοντας στη Βιοϊατρική, θα εξετάσουμε  συστήματα organoid-on-chip και τις δυνατότητες που παρέχουν για την εξάλειψη των δοκιμών σε ζώα στον έλεγχο φαρμάκων και τη προσομοίωση ασθενειών. 

Σύντομο Βιογραφικό Ομιλητή

Η Δρ. Έλενα Γκάντζου ολοκλήρωσε τις βασικές της σπουδές στο τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.  Ακολουθώντας τον τομέα Βιοτεχνολογίας, η ερευνήτρια διετέλεσε τη διδακτορική της διατριβή στο ίδιο τμήμα, με αντικείμενο την ανάπτυξη βιοκαταλυτικών διατάξεων με τη χρήση των τεχνολογιών τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης και μικρορευστομηχανικής.  Στο ίδιο τμήμα, έκανε επίσης έναν χρόνο μεταδιδακτορικής έρευνας πάνω στην επίδραση βαθέων ευτηκτικών διαλυτών (DES) σε 3D εκτυπωμένα ικριώματα. Φεύγοντας στο εξωτερικό, η ερευνήτρια συνέχισε την μεταδιδακτορική της έρευνα στο Institute of Technical Chemistry, Leibniz University Hannover, στο Ανόβερο της Γερμανίας. Εκεί, ανέπτυξε 3D-εκτυπωμένους αντιδραστήρες μικροροής δημιουργώντας μία πλατφόρμα για γρήγορο και ακριβή έλεγχο διαφορετικών μεταλλαγμάτων ενζύμων (screening platform). Κατά τη διάρκεια της καριέρας της, η ερευνήτρια έχει μελετήσει μία σειρά οργανικών και ανόργανων (νανο)υλικών ως ικριώματα για την πρόσδεση βιοδραστικών μορίων. Έχει ειδικευτεί στην επιφανειακή τροποποίηση νανουλικών και πολυμερικών, 3D εκτυπώσιμων υλικών με σκοπό να καταστούν βιοσυμβατά. Πιο πρόσφατα, η ερευνήτρια ανέλαβε ένα ερευνητικό έργο σε συνεργασία με το University of Veterinary Medicine Vienna και το ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, για την ανάπτυξη ενός καινοτόμου βιοϋλικού με βάση το εξωκυττάριο ικρίωμα (extracellular matrix) για εφαρμογές 3D βιοεκτύπωσης. Έχοντας εστιάσει στις βιοϊατρικές εφαρμογές των μικρορευστονικών διατάξεων, η ερευνήτρια φιλοδοξεί να εφαρμόσει τη 3D βιοεκτύπωση για την ανάπτυξη αγγειοποιημένων οργανοειδών-σε-τσιπ (vascularized organoids-on-chip), με απώτερο σκοπό την εξάλειψη των ζωικών μοντέλων στην προ-κλινική δοκιμή φαρμάκων (the 3Rs principle).